Tahlillerim "Normal" Ama İyi Hissetmiyorum: Hashimoto'da Optimal Değerler
Önce normalin ne olduğuyla başlayalım mı?
"Normal" Aralık Ne Demek?
Laboratuvar referans aralıkları, belli sayıda sağlıklı kişiden alınan değerlerin çan eğrisine göre belirlenir. Yani "normal", çoğu zaman "hasta değilsin" demektir.
‘’Optimal’’ ise "En iyi halinde misin?" sorusunun cevabıdır.
Bu fark küçük görünür ama yıllarca kendinde ne olduğunu anlayamayan birçok kişinin hikayesi tam da burada başlıyor.
"Sabah kalkamıyorum, saçlarım dökülüyor, kilo veremiyorum... Ama değerlerim normal''
12 yıldır Hashimoto ile yaşıyan biri olarak, o kağıttaki yeşil ışıkların her zaman "her şey yolunda" demek olmadığını çok iyi biliyorum.
Hashimoto'da TSH Tuzağı: 5'in Altı Her Zaman Sorunsuz mu?
Çoğu laboratuvarda TSH referans aralığı yaklaşık 0,4 - 5 µIU/mL arasındadır. Bu aralığın içindeki değer "normal" yazılır.
Fonksiyonel beslenme yaklaşımında ise birçok uzman, Hashimoto'lu bir kişide TSH'nin 0,5 - 2 arasında olmasını hedefler.
TSH 4 ise kağıt "normal" der, ama sen yine de yorgun, üşüyen ve kilo veremeyen biri olabilirsin.
Not: Optimal aralıklar uzmanlar arasında tartışmalı bir konu ve herkes için aynı değil. Hedefini mutlaka doktorunla birlikte belirle ve ilaç dozunu da asla kendi başına değiştirme.
Sadece TSH'ye Bakmak Neden Yetmez?
TSH, beynin tiroide "daha çok çalış" deme sinyalidir. Tiroidin gerçekte ne ürettiğini ve bağışıklık sisteminin ne yaptığını tek başına göstermez.
Tam tablo için şunlara birlikte bakmak gerekir:
Serbest T4: Tiroidin ürettiği ana hormon.
Serbest T3: Vücut T4'ü aktif hale getirir (T3) ve o şekilde kullanır. Tiroid şikayetlerinin büyük kısmı aslında T3 ile ilgilidir.
Anti-TPO ve Anti-TG: Bağışıklık sisteminin tiroide karşı ürettiği antikorlar. Hashimoto'nun asıl imzası bunlardır. Hormonlar normal olsa bile antikorlar yüksek olabilir.
Yani TSH tek başına bir fotoğrafın sadece köşesi gibi. Biz bütün kareye bakmak istiyoruz.
Hashimoto'da Gözden Kaçan 4 Kritik Seviye
Tiroid yalnız çalışmaz. Aşağıdaki değerler düşükse, tiroid hormonların normal olsa bile kendini iyi hissetmeyebilirsin.
1. Ferritin (Depo Demir)
Hemoglobin normal çıkabilir ama depo demirin boşalmış olabilir. Düşük ferritin saç dökülmesi, yorgunluk ve nefes darlığına yol açar, tiroid hormonlarının işlevini de zorlar. Laboratuvar referans aralığı çok geniştir (11 - 305 ng/mL). Birçok uzman ise saç dökülmesi olan kişilerde ferritinin 70 - 100 ng/mL aralığında olmasını ister.
2. B12 ve Folat
Hashimoto'da mide asidi ve bağırsak emilimi sorunlu olabilir, bu da B12 eksikliğine neden olabilir. Belirtileri yorgunluk, beyin sisi, el ve ayaklarda karıncalanma ve unutkanlıktır. B12 "normal" aralığın alt ucundaysa bile belirti verebilir. Fonksiyonel yaklaşımda hedef 500 - 800 pg/mL arasıdır.
3. D3 Vitamini
D vitamini sadece kemik vitamini değil, aynı zamanda bağışıklık sisteminin düzenleyicisidir. Hashimoto'lu kişilerde düşüklüğü çok yaygındır. Birçok kaynak 30 ng/mL altını yetersiz kabul eder. 30'un üstü "yeterli" sayılır, ama fonksiyonel yaklaşımda hedef 50 - 80 ng/mL arasıdır.
4. Selenyum ve Çinko
Selenyum, T4'ten aktif T3'e dönüşümde ve tiroid dokusunu korumada rol oynar. Çinko da hormon dönüşümünü ve bağışıklık dengesini destekler. Bu ikisi rutin tahlillerde pek bakılmaz, ama besinle yeterince alıp almadığını sorgulamak gerekir.
✔️ Selenyum için: Brezilya cevizi (günde 1-2 adet), balık, yumurta, hindi
✔️ Çinko için: Kabak çekirdeği, baklagiller, kırmızı et, yumurta
Dikkat: D vitamini ve demirde "fazlası zarar" kuralı geçerli. Tahlil ve doktor onayı olmadan yüksek doz takviye başlama.
Peki şimdi ne yapmalısın?
Bir sonraki kontrolde TSH'nin yanında sT3, sT4, Anti-TPO, Anti-TG, ferritin, B12 ve D3 değerlerini de iste.
Sonuçlara sadece "normal mi" diye değil, aralığın neresinde olduğuna bakarak değerlendir.
Bulguları doktorunla birlikte yorumla.
Beslenmeni ve yaşam tarzını bu tabloya göre kişiselleştir.
Tahlil kağıdındaki yeşil ışıklar her şeyin yolunda olduğunu göstermeyebilir.
Ama iyi haber şu: bu değerlerin birçoğu doğru beslenme, bağırsak desteği, stres yönetimi ve doğru takviyelerle desteklenebilir.
Not: Birçok danışanım doktora gittiğinde "değerlerin normal, bir şeyin yok" cevabını aldığını ve derdini tam anlatamadığını söylüyor. Fonksiyonel tıp eğitimi almış hekimler tahlil sonuçlarına ve belirtilere daha geniş bir pencereden bakıyor, bu da kendini anlatma konusunda sana iyi gelebilir. Hangi doktorla ilerlersen ilerle, ilaç ve takviye kararlarını mutlaka onunla birlikte ver.
Ben Uzm. Dyt. Burcu Üner. 20 yıldır bu konuda çalışıyorum ve senin tahlillerini, bağırsak sağlığını ve yaşam tarzını birlikte okuyarak sana özel bir plan yapıyorum.
👉 Kendi Hashimoto yolculuğunda yalnız yürümek zorunda değilsin. Hizmetler üzerinden bize ulaş, birlikte senin için doğru planı oluşturalım
Kaynaklar
Ragusa F, Fallahi P, Elia G, et al. Hashimoto's thyroiditis: Epidemiology, pathogenesis, clinic and therapy. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2019;33(6):101367. doi:10.1016/j.beem.2019.101367
Baloch Z, Carayon P, Conte-Devolx B, et al. Laboratory medicine practice guidelines: Laboratory support for the diagnosis and monitoring of thyroid disease. Thyroid. 2003;13(1):3-126. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12625976/
Spencer CA, Hollowell JG, Kazarosyan M, Braverman LE. National Health and Nutrition Examination Survey III thyroid-stimulating hormone (TSH)-thyroperoxidase antibody relationships demonstrate that TSH upper reference limits may be skewed by occult thyroid dysfunction. J Clin Endocrinol Metab. 2007;92(11):4236-4240. doi:10.1210/jc.2007-0287
Jonklaas J, Bianco AC, Bauer AJ, et al. Guidelines for the treatment of hypothyroidism: prepared by the American Thyroid Association Task Force on Thyroid Hormone Replacement. Thyroid. 2014;24(12):1670-1751. doi:10.1089/thy.2014.0028
Garofalo V, Condorelli RA, Cannarella R, Aversa A, Calogero AE, La Vignera S. Relationship between iron deficiency and thyroid function: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2023;15(22):4790. doi:10.3390/nu15224790
Aktaş HŞ. Vitamin B12 and vitamin D levels in patients with autoimmune hypothyroidism and their correlation with anti-thyroid peroxidase antibodies. Med Princ Pract. 2020;29(4):364-370. doi:10.1159/000505094
Wang J, Lv S, et al. Meta-analysis of the association between vitamin D and autoimmune thyroid disease. Nutrients. 2015;7(4):2485-2498. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4425156/
Toulis KA, Anastasilakis AD, Tzellos TG, Goulis DG, Kouvelas D. Selenium supplementation in the treatment of Hashimoto's thyroiditis: a systematic review and a meta-analysis. Thyroid. 2010;20(10):1163-1173. doi:10.1089/thy.2009.0351
Yorumlar